تشریح
موږ او نړۍ – د افغانستان ستونزو ته حل لاره
لیکوال: انجنیر محمد انور دردمن
«موږ او نړۍ» د افغانستان د بشپړ تاریخ د بیا ویلو کتاب نه دی. دا کتاب د هېواد د معاصر او نږدې تاریخ له مهمو پړاوونو، پرېکړو، جګړو، اصلاحاتو، بهرنیو لاسوهنو او کورنیو تجربو څخه د یوې بنسټیزې پوښتنې د ځواب لپاره کار اخلي: افغانستان ولې، سره له خپل اوږده تاریخ، طبیعي او بشري امکاناتو، ستراتیژیک موقعیت او د خلکو له درنو قربانیو، لا هم ونه توانېد چې یو پیاوړی، باثباته، قانونمند او پر خپلو پښو ولاړ دولت جوړ کړي؟
کتاب د دې پوښتنې ځواب په یوه علت کې نه لټوي. د افغانستان ستونزې نه یوازې د بهرنیو لاسوهنو پایله بولي، نه یوازې د کورنیو اختلافونو، نه یوازې د تعلیم د کمښت، نه یوازې د کمزوري اقتصاد او نه هم یوازې د یوه حکومت یا یوه مشر. د تاریخ په بېلابېلو پړاوونو کې د دغو عواملو اغېز او مسؤولیت جلا جلا څېړل شوی دی.
د کتاب بحث له احمد شاه بابا او د افغان دولت د بنسټ له دورې پیلېږي، بیا له احمد شاه بابا وروسته د واک سیالۍ، د لویې لوبې پړاو، د امیر عبدالرحمن خان او امیر حبیب الله خان واکمنۍ، د غازي امان الله خان اصلاحات، د حبیب الله کلکاني او محمد نادر شاه دورې، د محمد ظاهر شاه څلوېښت کلنه واکمني، د ښار او کلي ترمنځ واټن، د سردار محمد داود خان جمهوریت، د ثور کودتا او شوروي یرغل، د شرق او غرب سیالي، د ډاکټر نجیب الله ملي مصالحه، د مجاهدینو واکمني، د طالبانو لومړۍ واکمني، له ۲۰۰۱ وروسته جمهوریت، د جمهوریت ژورې ستونزې، د دوحې تړون او د ۲۰۲۱ سقوط او د طالبانو دوهمه واکمني څېړي.
په هره دوره کې یوازې پېښې نه شمېرل کېږي؛ بلکې دا پوښتل کېږي چې دولت ولې کمزوری شو، بنسټونه ولې پیاوړي نه شول، د واک انتقال ولې له شخړو سره مخ شو، بهرني قدرتونه څنګه اغېزمن شول، افغان لورو کومې پرېکړې وکړې، او له هرې تجربې څخه د راتلونکي لپاره څه زده کېدای شي.
تعلیم او عامه پوهاوی د کتاب له مهمو موضوعاتو څخه دي، خو یوازینۍ حل لاره نه ګڼل کېږي. کتاب د قانون او بنسټونو کمزوري، د واک پر سر سیالۍ، اقتصادي محدودیتونه، بهرنی نفوذ او مداخله، د مسلکي ادارې اړتیا، ملي مشارکت، امنیت او د اوږدمهاله ملي تګلارې نشتوالی هم د ستونزې مهمې برخې بولي.
«موږ او نړۍ» هڅه کوي نه ختیځ په مطلق ډول سپین وښيي او نه لوېدیځ؛ نه حکومتونه، سیاسي جریانونه، قومونه او اشخاص په ټولیز ډول تور یا سپین معرفي کړي. د کتاب معیار دا دی چې هر لوری د خپل ثابت شوي عمل، پرېکړې او مسؤولیت په اندازه وارزول شي.
په ځینو څپرکو کې د افغانستان تاریخي تجربې د نورو هېوادونو له تجربو سره پرتله شوې دي. د دغو پرتلو موخه دا نه ده چې د دوو هېوادونو تاریخونه یو شان وبلل شي؛ موخه دا ده چې د دولت جوړونې، اصلاحاتو، جګړې، تعلیم، اقتصاد او بنسټونو په اړه له نړیوالو تجربو څخه د تحلیل او زده کړې لپاره ګټه واخیستل شي.
د کتاب وروستۍ او عملي برخه
د کتاب وروستۍ برخه له تاریخ څخه عملي درسونو ته ځي. «د افغانستان د نوي دولت نقشه» د علم او تعلیم، قانون، عدالت، تولیدي اقتصاد، مسلکي ادارې، ملي مشارکت، امنیت او متوازن بهرني سیاست ترمنځ اړیکه تشریح کوي. د کتاب اساسي پایله دا ده چې پایدار دولت په یوه عنصر نه جوړېږي؛ دا ټولې کړۍ باید له یو بل سره تړلې او پیاوړې وي.
کتاب ټینګار کوي چې د افغانستان حل لاره په یوه شعار، یوه شخص، یوه ډله او یوه لنډمهاله بریا کې نه ده. حل لاره په علم، عدالت، قانون، تولیدي اقتصاد، ملي مشارکت، د ښځو او نارینه وو په عزتمند تعلیم، پاکې ادارې، متوازن بهرني سیاست او د ولس پر باور ولاړ دولت کې ده.
دا کتاب د چا لپاره دی؟
دا کتاب د هغو لوستونکو لپاره دی چې غواړي د افغانستان معاصر تاریخ یوازې د پېښو د لړۍ په توګه ونه لولي، بلکې د دولت، قانون، سیاست، اقتصاد، تعلیم، بهرني نفوذ او ملي مسؤولیت له زاویې یې درک کړي. محصلین، ځوانان، ښوونکي، د ټولنیزو او سیاسي موضوعاتو مینه وال او هر هغه څوک چې د افغانستان د ستونزو او راتلونکي په اړه منظم او تحلیلي لید غواړي، له دې کتابه ګټه اخیستلای شي.
د کتاب مهمې ځانګړنې
- ۳۹۸ مخه منظم پښتو متن
- له احمد شاه بابا څخه تر معاصر افغانستان پورې تاریخي او تحلیلي لړۍ
- د کورنیو تېروتنو او بهرنیو مداخلو جلا ارزونه
- د دولت جوړونې، قانون، اقتصاد، تعلیم او ادارې پر بنسټ تحلیل
- له نړیوالو تجربو سره مقایسوي بحثونه
- د افغانستان د نوي دولت لپاره عملي نقشه او وروستۍ پایله
د بشپړ PDF فایل بیه: ۱٫۹۹ €
کتنې
تر اوسه کومه کتنه نشته.